SİSİFOS.VAROLUŞSAL DİRENİŞ ve MATİNA SUARE FİLMİ
Boğaziçi Film Festivalinde Erdal Ruhi Duran ve Anıl Çetinel Örselli'nin yönettiği 17 dakikalık kısa kurmaca film gündelik yaşamın görünmez kıldığı bir kadının kendi varlığını keşfetme yolculuğunu odağına alıyor.
Kimliksizleşen ve görünmezleşen bir kadının içsel dönüşümünü merkeze alan Matine Suare filmi, feminist varoluşçuluk ve Camusyen absürdizm bağlamında ilerler.Matineler ve suareler arasında sıkışıp kalan kadın figürünü, Yunan mitolojisindeki Sisifos figürüyle özdeşleştirerek modern bireyin çıkmazlarını sorgular film. Toplumsal rollerin ve başkalarının bakışlarının yarattığı görünmezlik cenderesi, Sisifos'un taşı yukarı çıkarma çabasındaki anlamsızlık döngüsüyle paralellik kurmaktadır. Özgürlüğün dışsal koşulların değişmesinden ziyade bireyin kendi varlığını tanıması ve onaylamasıyla mümkün olabileceği savını ele almaktadır.
Modern bireyin en temel krizlerinden biri, endüstriyel ve toplumsal rutinlerin yarattığı tekdüzelik içinde kendi özne statüsünü yitirmesi ve nesneleşmesidir. Ataerkil toplum yapıları içerisinde kadın, kamusal ve özel alanın dayattığı roller neticesinde "görünmez" bir konuma itilmektedir. Matine Suare, bu görünmezliği kırmak amacıyla yola çıkan bir kadının içsel hesaplaşmasını, mitolojik ve felsefi referanslarla harmanlayarak sunan çarpıcı bir anlatıdır. Günlük hayatın döngüselliği, kadının yaşamını matineler ve suareler ekseninde sınırlarken; bu mekânsal ve zamansal tekrar, filmin felsefi omurgasını oluşturur.
Senaryonun merkezinde yer alan Sisifos efsanesi, Yunan mitolojisinde tanrılar tarafından sürekli olarak bir kayayı dağın tepesine yuvarlamaya mahkûm edilen figür üzerinden bitmek bilmeyen çabayı simgeler. Matine Suare'de bu mitolojik öge, kadının yaşamındaki rutinlerin, çıkmazların ve ertelenmiş arzuların metaforuna dönüşür. Kadın, sahnede izlediği Sisifos figürü aracılığıyla kendi hayatındaki tekrarları fark eder. Ev işleri, sosyal beklentiler ve zamanın akışındaki monotonluk, Sisifos’un kayası gibi her gün yeniden zirveye çıkarılmak zorunda olan ama asla kalıcı bir sonuca ulaşmayan anlamsız bir döngüyü temsil eder.
Albert Camus, Sisifos Söyleni adlı eserinde insanın anlamsız evren karşısındaki konumunu ve bu absürditeye direnişini tartışır. Camus’ye göre Sisifos, kayasını tepeye çıkarmaya çalışırken kendi kaderinin bilincine vardığı an özgürleşir. Filmdeki kadın karakter de benzer bir bilinç sıçraması yaşar; hayatın dışsal mekanizmalarını değiştiremeyeceğini anlasa bile, o döngünün içindeki duruşunu ve anlam dünyasını dönüştürme iradesi gösterir.
Simone de Beauvoir’ın "Kadın doğulmaz, kadın olunur" önermesi doğrultusunda, toplumsal cinsiyet rolleri kadına önceden belirlenmiş kalıplar dayatır. Filmde başkanın bakışları içinde var olmaya çalışan kadın, Jean-Paul Sartre’ın "ötekinin bakışı" kavramıyla doğrudan ilişkilidir. Birey, kendi değerini başkalarının onayına bağladığı sürece nesneleşir ve kendi hayatının öznesi olmaktan uzaklaşır.
Matine ve suare döngüsü arasında kaybolan kadın, ilk başta dış dünyanın onay mekanizmalarıyla var olmaya çalışırken, zamanla bu onay bağımlılığını sorgulamaya başlar. Görünmezlik, toplumsal bir dışlanmanın ötesinde, kadının kendi arzularına ve benliğine yabancılaşmasının bir sonucudur. Bu bağlamda, kadının yaşadığı dönüşüm sessiz ama köklü bir başkaldırıyı barındırır.
Matine Suare’nin sunduğu en temel felsefi eşik, dış dünyanın dayattığı zincirleri kırmaktan ziyade, insanın kendi içsel gerçekliğiyle yüzleşmesidir. Özgürlük, dışsal koşulların mutlak bir devrimle ortadan kalkmasını beklemek değil; bireyin kendi varlığını tanıması, kabul etmesi ve bu döngüyü kendi bilinciyle anlamlandırmasıdır.
Kadın karakter, Sisifos mitinin aydınlattığı yolda, absürd olanla uzlaşmayı değil, absürdün içinde kendi anlamını üretmeyi seçer. Görünmezlikten var oluşa uzanan bu yolculuk, başkalarının ona biçtiği rolleri reddederek kendi hayatının yazarı ve öznesi olma iradesini temsil eder.
Matine Suare, mitolojik bir anlatıyı bireysel bir kadın deneyimiyle buluşturarak modern varoluş krizine feminist ve felsefi bir boyut kazandırmaktadır. Sisifos'un taşı üzerinden kurulan analoji, sıradan bir hayatın tekdüzeliğini evrensel bir direniş alanına dönüştürmektedir. Film, kadının görünmezlikten kurtuluşunun dışsal bir zaferle değil, öznenin kendi benliğiyle kurduğu yeni ve sahici ilişkiyle mümkün olduğunu kanıtlamaktadır. Bu yönüyle , insanın kendisine dayatılan döngüleri sorgulaması ve kendi hayatının öznesi olması adına güçlü bir varoluşsal manifesto niteliği taşımaktadır. Matine Suare, filmi festivallerde yer bulacaktır.
